(VnMedia) - Cần giới hạn phạm vi hoạt động của Tổ chức trọng tài nước ngoài; Loại bỏ quyền quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh,thành phố trực thuộc Trung ương…
đó là những ý kiến đóng góp tại hội thảo góp ý xây dựng Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Trọng tài thương mại do Bộ Tư pháp tổ chức ngày 6/9/2010.
Luật Trọng tài thương mại (TTTM) được Quốc hội khoá 12 kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 17/6/2010. Ngày 6/9, Bộ Tư pháp đã tổ chức buổi hội thảo góp ý xây dựng NĐ hướng dẫn thi hành Luật TTTM. Theo dự kiến, Nghị định này sẽ được trình Chính phủ xem xét, phê duyệt vào tháng 11 tới.
Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật TTTM, quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật TTTM về thẩm quyền của Trọng tài thương mại, trình tự, thủ tục thành lập, đăng ký hoạt động, chấm dứt hoạt động, thu hồi giấy phép thành lập, Văn phòng đại diện của Trung tâm trọng tài, chi nhánh, văn phòng đại diện của Tổ chức trọng tài nước ngoài, thi hành quyết định của Hội đồng trọng tài và quản lý nhà nước về trọng tài.
Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Minh - Phó Vụ trưởng Vụ Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) cho biết, về phạm vi hoạt động của Tổ chức trọng tài nước ngoài tại VN, có hai loại ý kiến đưa ra về vấn đề này, loại ý kiến thứ nhất cho rằng Luật TTTM không quy định về phạm vi hoạt động của Tổ chức trọng tài nước ngoài, do vậy, NĐ hướng dẫn Luật không có thẩm quyền quy định vấn đề này mà có thể hiểu đương nhiên phạm vi hoạt động của Tổ chức trọng tài nước ngoài cũng giống như Trung tâm trọng tài của VN.
Cam kết của VN khi gia nhập WTO cũng chỉ đề cập đến hình thức hiện diện của tổ chức trọng tài nước ngoài tại VN (Chi nhánh, Văn phòng đại diện) mà không có hạn chế nào về phạm vi hoạt động của tổ chức trọng tài nước ngoài. Vì đây là cam kết nền (ở mức tối thiểu) nên pháp luật của VN về trọng tài không thể có quy định ở mức thấp hơn hoặc tạo ra bất kỳ hạn chế nào.
Loại ý kiến thứ hai cho rằng, cần giới hạn phạm vị hoạt động của Tổ chức trọng tài nước ngoài tương tự như các hoạt động luật sư nước ngoài hành nghề tại VN, cụ thể là các trọng tài viên nước ngoài hành nghề trong Tổ chức trọng tài nước ngoài chỉ được giải quyết các vụ việc áp dụng luật nước ngoài, không được giải quyết các vụ việc áp dụng luật VN.
Ngoài ra, theo loại ý kiến thứ hai, nếu cho phép trọng tài nước ngoài được giải quyết các vụ việc liên quan đến pháp luật VN như các tổ chức trọng tài VN thì e rằng các Trung tâm trọng tài VN sẽ gặp khó khăn trong hoạt động vì các trọng tài viên nước ngoài có nhiều kinh nghiệm hơn trọng tài viên người VN nói chung.
Tại buổi hội thảo, đại diện Dự án USAID/STAR (thuộc Ban chỉ đạo về Hỗ trợ Kỹ thuật cho việc thực hiện hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ), ông John Bently nhận định, NĐ này cần phải sửa đổi hoặc xoá bỏ một số nội dung tại các điều của một số Chương.
 |
| Tại hội thảo góp ý xây dựng NĐ hướng dẫn thi hành Luật Trọng tài thương mại |
Tại Điều 23 thuộc Chương III (phạm vi hoạt động của Chi nhánh, VPĐD của Tổ chức Trọng tài nước ngoài), ông đề nghị, Chi nhánh và VPĐD của các tổ chức trọng tài nước ngoài cần được phép hoạt động và có phạm vi quyền hạn như các tổ chức trọng tài của VN.
Theo ông, không nên đối xử với các tổ chức trọng tài nước ngoài theo cách riêng. Cam kết với WTO của VN về đối xử quốc gia yêu cầu: Dịch vụ trọng tài và hoà giải đối với các tranh chấp thương mại giữa các thương gia “là một trong số các lĩnh vực được nêu tại Danh mục Cam kết về Dịch vụ tại Phần II.1.F (D).
Theo quy định tại Điều XVII.1 của Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ của WTO thì: “Trong những lĩnh vực được nêu trong Danh mục cam kết, và thuỳ thuộc vào các điều kiện và tiêu chuẩn được quy định trong Danh mục đó, liên quan tới tất cả các biện pháp có tác động đến việc cung cấp dịch vụ, mỗi thành viên phải dành cho dịch vụ và người cung cấp dịch vụ của bất kỳ Thành viên nào khác sự đối xử không kém thuận lợi hơn sự đối xử mà thành viên đó dành cho dịch vụ và nhà cung cấp dịch vụ của mình”.
Một trong những vấn đề dư luận quan tâm là: Thẩm quyền giải quyết các tranh chấp của trọng tài. Ông John Bently đề nghị, ngay tại chương 1, điều 2 (Thẩm quyền giải quyết các tranh chấp của trọng tài) Nghị định đưa ra hai phương án, cụ thể: không cần hướng dẫn và hướng dẫn cụ thể, làm rõ khái niệm “hoạt động thương mại”. Theo ông John Bently, Ban soạn thảo nên thông qua Phương án 1.
Ông lý giải, bản thân Luật TTTM không đưa ra định nghĩa về “hoạt động thương mại” bởi định nghĩa này đã được nêu trong Luật Thương mại 2005. Giả sử, Luật Thương mại là văn pháp luật cơ bản quy định thế nào là “hoạt động thương mại” trong dự thảo NĐ này có thể sẽ gây nhầm lẫn với định nghĩa trong Điều 3.1 của Luật Thương mại, và có thể gây ra sự thiếu thống nhất trong việc hiểu thế nào là “hoạt động thương mại” khi áp dụng Luật TTTM và Dự thảo NĐ trên thực tế.
Ông John Bently giải thích thêm, trong bối cảnh quốc tế, sự thống nhất giữa Luật Thương mại và các quy định và pháp luật về TTTM là vô cùng quan trọng. Các đối tác quốc tế có thể sẽ chỉ đồng ý giải quyết tranh chấp thương mại ở VN bằng trọng tài nếu khái niệm “hoạt động thương mại” được hiểu một cách thống nhất trong toàn bộ hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật. Nếu cần thiết, Dự thảo Nghị định chỉ cần đề cập tới định nghĩa trong Điều 3.1 của Luật Thương mại (không cần nhắc lại nguyên văn quy định đó).
Tại Điều 6 (hướng dẫn Điều 15 Luật TTTM) nhiệm vụ, quyền hạn của Sở tư pháp, tại khoản 6 quy định các nhiệm vụ, quyền hạn khác quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoặc theo uỷ quyền của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
Nhiều ý kiến khác đồng tình với đề nghị của USAID/STAR, loại bỏ quyền quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh,thành phố trực thuộc Trung ương. Bởi, Điều 15.4 Luật TTTM chỉ quy định “Sở Tư pháp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương giúp Bộ Tư pháp thực hiện một số nhiệm vụ theo quy định của chính phủ và quy định tại Luật này” chứ không trao quyền cho Chủ tịch UBND trong việc phân công nhiệm vụ hay cho phép Sở Tư pháp thực hiện các công việc liên quan đến trọng tài.
Do vậy, quyền và nghĩa vụ khác của Sở Tư pháp liên quan đến trọng tài chỉ nên được quản lý bởi Bộ Tư pháp. điều đó sẽ giúp cho việc thực hiện các quy định về trọng tài một cách thống nhất trên toàn quốc. Việc cho phép UBND được phân công hay trao thêm quyền cho Sở Tư pháp sẽ làm mọi việc trở nên phức tạp và dễ nhầm lẫn tại các địa phương. Hệ thống Toà án cũng có những quy tắc thống nhất trên toàn quốc, do vậy, hệ thống trọng tài cũng cần có những quy tắc tương tự.
Đinh Bách - (bài,ảnh)
